Diş Taşı Temizliği (Detertraj): Tartar, Kanama ve Ağız Kokusu

Diş taşı çoğu zaman dişlerin iç yüzeylerinde hissedilen sertlik veya fırçalamayla çıkmayan sarı ve kahverengi birikimlerle fark edilir. Diş etlerinin fırçalama sırasında kanaması, ağızda sürekli kötü bir tat bulunması ve geçmeyen ağız kokusu da diş taşı birikimine eşlik eder. Özellikle alt ön dişlerin arka yüzünde oluşan pürüzlü tabaka, hastaların diş tartarı olarak tarif ettiği sertleşmiş birikimdir.

Diş taşı, dişlerin üzerinde biriken bakteri plağının tükürükteki minerallerle birleşerek sertleşmesiyle oluşur. Yumuşak yapıdaki plak, düzenli fırçalama ve diş arası temizliğiyle uzaklaştırılır. Sertleşerek diş taşına dönüştükten sonra diş fırçasıyla temizlenemez. Diş eti kenarında kalan bu birikimler bakterilerin tutunmasını kolaylaştırır ve diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve kanamayla seyreden gingivitise yol açar. Birikimler diş eti altına ilerlediğinde kök yüzeyleri ve dişi destekleyen dokular da etkilenir.

Diş taşı temizliği, diğer adıyla detertraj, sertleşmiş birikimlerin ultrasonik cihazlar ve özel el aletleriyle diş yüzeylerinden uzaklaştırılması işlemidir. Yüzeysel diş taşı ve başlangıç düzeyindeki diş eti iltihabında standart detertraj uygularız. Diş eti altında birikim ve periodontal cep bulunduğunda tedaviyi derin diş eti temizliğiyle sürdürürüz. Muayene sırasında diş taşının konumunu ve diş eti dokusunun durumunu değerlendirerek hangi temizliğin gerekli olduğunu belirleriz.

Diş Taşı Temizliği Tedavisi Nasıl Yapılır?

Diş taşı temizliği, diş yüzeyine sıkıca tutunan mineralize birikimlerin profesyonel aletlerle uzaklaştırılmasıyla yapılır. İşleme başlamadan önce ağız içini muayene eder, diş taşlarının hangi bölgelerde yoğunlaştığını ve diş etlerinde hastalık bulunup bulunmadığını değerlendiririz.

Yüzeysel birikimlerde standart diş taşı temizliği yeterlidir. Diş eti altında kalan taşlar, periodontal cepler veya kemik kaybı tespit ettiğimizde tedavinin kapsamını genişletiriz. Bu ayrım önemlidir. Diş eti hastalığı ilerlemiş bir hastada yalnızca görünen diş taşlarını temizlemek, kök yüzeylerindeki bakteri birikimini ortadan kaldırmaz.

Temizliğin ardından diş yüzeylerini kontrol eder, gerekli bölgelerde manuel aletlerle kalan birikimleri uzaklaştırırız. Uygun hastalarda polisaj yaparak yüzeydeki pürüzleri ve dış kaynaklı lekeleri azaltırız. Tedaviyi doğru fırçalama, diş ipi veya ara yüz fırçası kullanımıyla tamamlarız.

Detertraj mevcut diş taşlarını uzaklaştırır. Tedavinin uzun dönemli sonucu ise hastanın günlük ağız bakımını düzenli sürdürmesine ve önerilen kontrol randevularına gelmesine bağlıdır.

Diş Taşı Nasıl Oluşur?

Ağız içindeki bakteriler diş yüzeyinde sürekli olarak yapışkan bir tabaka oluşturur. Dental plak adı verilen bu tabaka renksiz veya açık sarı olduğu için her zaman kolayca fark edilmez.

Plak diş yüzeyinden düzenli olarak uzaklaştırılmadığında tükürükte bulunan kalsiyum ve fosfat gibi minerallerle birleşerek sertleşir. Bu sertleşmiş yapı diş taşı, tartar veya dental kalkülüs olarak adlandırılır. Oluşan diş taşı diş yüzeyine sıkıca bağlanır ve evde yapılan ağız bakımıyla çıkarılamaz.

Diş taşı özellikle tükürük bezlerinin ağız içine açıldığı bölgelere yakın alanlarda daha hızlı birikir. Alt ön dişlerin dile bakan yüzleri ile üst arka dişlerin yanağa bakan bölümleri bu alanların başında gelir. Çapraşık dişler, ulaşılması güç ara yüzler, uyumsuz dolgular ve yetersiz ağız bakımı da plak birikimini artırır.

Her hastanın diş taşı oluşturma hızı aynı değildir. Tükürüğün mineral yapısı, ağız kuruluğu, sigara kullanımı, beslenme alışkanlıkları ve günlük temizliğin etkinliği birikim hızını etkiler.

Diş Taşı Birikimi Nasıl Anlaşılır?

Diş taşı, diş yüzeyinde sert ve pürüzlü bir tabaka şeklinde hissedilir. Rengi açık sarıdan kahverengiye kadar değişir. Sigara, çay ve kahve tüketimi birikimlerin daha koyu görünmesine neden olur.

Diş taşı birikimine sıklıkla diş eti kanaması eşlik eder. Diş etleri kızarır, şişer ve fırçalama sırasında kolayca kanar. Diş yüzeyindeki pürüzlü alanlar plak tutulumunu artırdığı için ağız kokusu ve kötü tat da belirginleşir.

Diş eti altında bulunan taşlar her zaman gözle görülmez. Bu birikimleri muayene sırasında periodontal aletlerle tespit ederiz. Diş eti çekilmesi, periodontal cep, sürekli kanama veya kemik kaybı bulunduğunda standart diş taşı temizliğinden daha kapsamlı bir periodontal değerlendirme yaparız.

Diş Taşı Temizliği Hangi Durumlarda Yapılır?

Dişlerin üzerinde veya diş eti kenarında sertleşmiş birikim bulunduğunda detertraj uygularız. Diş eti kanaması, kızarıklık, şişlik ve ağız kokusu bulunan hastalarda da diş taşı ve plak miktarını değerlendiririz.

Gingivitis olarak adlandırılan başlangıç düzeyindeki diş eti iltihabında profesyonel temizlik ile günlük ağız bakımının düzenlenmesi temel tedavidir. Diş taşı ve bakteri plağı uzaklaştırıldığında diş eti dokusundaki iltihap gerilemeye başlar.

İmplant, köprü, kaplama veya ortodontik apareylerin çevresi de plak birikimine yatkındır. Bu bölgelerin temizliğinde kullanılan aletleri yüzeyin özelliklerine göre seçeriz.

Diş taşı temizliğini yalnızca gözle görülen birikimlere göre planlamayız. Diş eti dokusunun durumu, periodontal cep ölçümleri ve hastanın daha önce geçirdiği diş eti hastalıkları da tedavi kararını etkiler.

Diş Taşı Temizliği Öncesinde Nasıl Muayene Yapılır?

Muayenede öncelikle hastanın diş eti kanaması, hassasiyet, ağız kokusu ve daha önce gördüğü periodontal tedaviler hakkındaki bilgileri alırız. Kullanılan ilaçları, sistemik hastalıkları ve sigara kullanımını da değerlendiririz.

Diş taşlarının bulunduğu yüzeyleri, plak miktarını ve diş etlerinin görünümünü inceleriz. Kanama, kızarıklık, şişlik ve diş eti çekilmesi bulunan bölgeleri belirleriz.

Periodontal hastalık şüphesi varsa diş ile diş eti arasındaki alanları periodontal sondayla ölçeriz. Derin cep, diş hareketliliği veya destek dokusu kaybı bulunduğunda gerekli radyografik incelemeleri yaparız.

Bu değerlendirme sonucunda standart diş taşı temizliğinin yeterli olup olmadığını belirleriz. Diş eti altında yaygın birikim ve periodontitis bulunduğunda derin diş eti temizliği planlarız.

Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?

Diş taşı temizliğinde çoğunlukla ultrasonik cihazlar kullanırız. Cihazın ucunda oluşan kontrollü titreşim, diş yüzeyine tutunan sert birikimleri parçalayarak yüzeyden ayırır. İşlem sırasında kullanılan su, cihaz ucunu soğutur ve ayrılan birikimlerin çalışma alanından uzaklaştırılmasını sağlar.

Ultrasonik temizliğin ardından dişlerin ara yüzlerini ve diş eti kenarlarını kontrol ederiz. Kalan ince birikimleri özel el aletleriyle temizleriz. Bu aletlerin biçimi, ağızdaki farklı diş ve kök yüzeylerine uyum sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Yoğun diş taşı bulunan ağızlarda işlem daha uzun sürer. Diş etleri iltihaplıysa temizlik sırasında kanama görülür. Bu kanama cihazın diş etine zarar verdiğini göstermez. Önceden var olan iltihaplı doku, dokunma ve temizlik sırasında kolayca kanar.

Standart diş taşı temizliğinde çoğunlukla anesteziye ihtiyaç duyulmaz. Yoğun hassasiyet, kök yüzeyi açıklığı veya diş eti altındaki birikimlerin temizlenmesi gerektiğinde lokal anestezi uygularız.

Polisaj Nedir?

Polisaj, diş taşı temizliği tamamlandıktan sonra diş yüzeylerinin özel bir pat ve döner fırçayla parlatılmasıdır. Bu işlem yüzeyde kalan bazı çay, kahve ve sigara lekelerini azaltır, diş yüzeyinin daha pürüzsüz hissedilmesini sağlar. Polisaj ile diş beyazlatma aynı işlem değildir. Polisaj dişin doğal rengini açmaz. Diş yüzeyine dışarıdan tutunan lekeleri temizler. Bu nedenle işlem sonrasında dişler daha temiz ve parlak görünür. Her hastada aynı polisaj malzemesini kullanmayız. Diş hassasiyeti, restorasyonlar, implant yüzeyleri ve mevcut mine yapısına göre uygun ürün ve aletleri seçeriz.

Diş Taşı Temizliği ile Derin Diş Eti Temizliği Arasındaki Fark Nedir?

Diş taşı temizliği veya detertraj, çoğunlukla dişlerin görünen yüzeylerinde ve diş eti çizgisinin çevresinde bulunan birikimleri hedefler. Gingivitis aşamasındaki hastalarda bu işlem ve doğru ağız bakımı iltihabın kontrol altına alınmasını sağlar. Derin diş eti temizliği ise diş eti altında bulunan periodontal ceplere ve kök yüzeylerine uygulanır. Hastaların küretaj olarak da bildiği bu tedavide, standart temizliğin ulaşamadığı kök yüzeylerindeki plak ve diş taşlarını uzaklaştırırız.

Periodontitiste dişleri destekleyen dokular ve kemik etkilenmiştir. Bu nedenle yalnızca görünen taşları temizlemek yeterli kalmaz. Kök yüzeyleri bölgesel olarak ve çoğunlukla lokal anestezi altında tedavi edilir. Tedavinin ardından diş eti cepleri yeniden ölçülür. Her diş taşı bulunan hastaya derin temizlik uygulanmaz. Tedaviyi diş eti ceplerinin derinliği, kanama, kök yüzeyindeki birikimler ve kemik seviyesi üzerinden planlarız.

Diş Taşı Temizliği Ağrılı mıdır?

İşlem sırasında titreşim, su ve diş yüzeyinde hafif basınç hissedilir. Hastanın hissettiği rahatsızlık, diş taşı miktarına ve diş etlerinin iltihap düzeyine göre değişir.

Diş eti çekilmesi ve açık kök yüzeyi bulunan hastalarda soğuk suya karşı hassasiyet daha belirgin hissedilir. Yoğun birikimlerde veya hassas bölgelerde işlemi lokal anestezi altında tamamlarız. Temizlikten sonra birkaç gün süren sıcak-soğuk duyarlılığı ve diş eti hassasiyeti görülür. Bu belirtiler, daha önce diş taşıyla kaplı bulunan kök yüzeylerinin açığa çıkması ve iltihaplı dokunun iyileşmeye başlamasıyla ilişkilidir.

Diş Taşı Temizliği Dişlere Zarar Verir mi?

Doğru alet ve teknikle yapılan diş taşı temizliği diş minesine zarar vermez. İşlem sırasında diş dokusunu aşındırmayız. Diş yüzeyine sonradan tutunmuş sert birikimleri uzaklaştırırız.

Yoğun diş taşı temizlendikten sonra hastalar dişlerinin arasında yeni boşluklar oluştuğunu düşünebilir. Bu alanlar temizlikle açılmaz. Diş taşları daha önce var olan boşlukları doldurduğu için, birikimler uzaklaştırıldığında dişlerin doğal aralıkları görünür hâle gelir. İleri periodontitis bulunan hastalarda diş taşları temizlendikten sonra önceden var olan diş hareketliliği de daha belirgin hissedilir. Sallanmanın nedeni temizlik işlemi değil, hastalığın daha önce oluşturduğu kemik ve destek dokusu kaybıdır.

Diş Taşı Temizliğinden Sonra Diş Etleri Neden Çekilmiş Görünür?

İltihaplı diş eti şiş ve ödemlidir. Diş taşı temizlendikten ve iltihap azaldıktan sonra doku normal hacmine döner. Bu değişim dişlerin daha uzun, diş aralarının ise daha açık görünmesine neden olur. Diş eti temizleme işlemiyle kesilmez veya aşındırılmaz. Görünümdeki değişiklik, şişliğin azalması ve daha önce diş taşıyla kaplı alanların ortaya çıkmasıdır.

Tedavi öncesinde kalıcı diş eti çekilmesi bulunuyorsa kök yüzeyleri temizliğin ardından daha belirgin hâle gelir. Bu bölgelerde oluşan hassasiyeti uygun bakım ürünleriyle kontrol ederiz.

Diş Taşı Temizliğinden Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Temizlik sonrasında günlük ağız bakımına ara verilmez. Dişler yumuşak kıllı bir fırçayla ve uygun basınçla temizlenir. Diş aralarında plak birikmesini önlemek için diş ipi veya ara yüz fırçası kullanılır. İlk günlerde hassasiyet bulunan hastalar çok sıcak, çok soğuk ve asitli yiyeceklerden rahatsızlık duyabilir. Bu dönemde aşırı sıcaklık değişimlerinden kaçınmak daha rahat bir iyileşme sağlar. Diş etlerinde hafif kanama görüldüğünde fırçalama tamamen bırakılmaz. Plak temizliğinin kesilmesi iltihabın devam etmesine yol açar. Temizliğin nasıl sürdürüleceğini muayene sırasında hastaya gösteririz.

Hekim önerisi olmadan antibiyotik veya antiseptik gargara kullanılmaz. Standart diş taşı temizliğinde antibiyotik kullanımı gerekmez.

Diş Taşı Tekrar Oluşur mu?

Detertraj ağızda bulunan mevcut diş taşlarını uzaklaştırır. Diş yüzeyinde yeni plak oluşumu ise işlemden sonra yeniden başlar. Düzenli fırçalama ve diş arası temizliği plağın sertleşmeden uzaklaştırılmasını sağlar. Ağız bakımının yetersiz kaldığı bölgelerde plak tekrar mineralize olur ve yeni diş taşları oluşur. Diş taşı temizliği birikimi artırmaz. İşlemden sonra dişlerin daha fazla taş oluşturduğu düşüncesi, ağız bakımının değişmemesi ve yeni birikimlerin yeniden fark edilmesinden kaynaklanır.

Diş Taşı Temizliği Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?

Diş taşı temizliği için herkesin uyması gereken sabit bir süre bulunmaz. Kontrol aralığını hastanın diş taşı oluşturma hızına, ağız bakımına, diş eti hastalığı geçmişine ve genel sağlık durumuna göre belirleriz.Diş eti sağlıklı ve plak kontrolü iyi olan hastalarda daha uzun kontrol aralıkları yeterli olur. Periodontitis tedavisi görmüş, sigara kullanan veya yoğun birikim oluşturan hastalarda daha sık bakım gerekir. Periodontal tedavi sonrasındaki destekleyici bakım randevuları, hastanın risk durumuna göre genellikle üç ila altı aylık aralıklarla planlanır.

Diş Taşı Temizliği ile Diş Beyazlatma Aynı İşlem midir?

Diş taşı temizliği sertleşmiş plakları ve yüzeydeki birikimleri uzaklaştırır. Polisaj sırasında bazı dış renklenmeler de temizlendiği için dişler daha açık ve temiz görünür.

Diş beyazlatmada ise dişin doğal renk tonunu açan beyazlatıcı maddeler kullanılır. Bu nedenle detertraj, diş beyazlatmanın yerine geçmez.

Diş taşı ve diş eti iltihabı bulunan hastalarda estetik işlemlerden önce periodontal sağlığı düzenleriz. Sağlıklı diş eti dokusu oluşturulduktan sonra beyazlatma ihtiyacını ayrıca değerlendiririz.

Diş Taşı Temizliği Fiyatı Nasıl Belirlenir?

Diş taşı temizliği fiyatı işlemin kapsamına göre belirlenir. Birkaç bölgede bulunan sınırlı birikim ile ağız genelinde yoğunlaşmış diş taşı aynı tedavi süresini ve kapsamını gerektirmez.

Standart detertraj ile diş eti altında uygulanan derin temizlik de farklı tedavilerdir. Muayenede diş taşının miktarını, bulunduğu bölgeleri ve periodontal hastalık bulunup bulunmadığını değerlendiririz.

İşlem kapsamı belirlendikten sonra hastaya uygulanacak tedavi, seans sayısı ve ücret bilgisi açıklanır.

Sık Sorulan Sorular

Diş taşı evde temizlenir mi?

Sertleşmiş diş taşı fırçalama veya diş ipiyle uzaklaştırılmaz. Evde metal, sivri veya aşındırıcı araçlarla kazımaya çalışmak diş etlerine ve diş yüzeyine zarar verir. Diş taşları profesyonel dental aletlerle temizlenir.

Diş tartarı ile diş taşı aynı şey midir?

Evet. Diş tartarı, diş taşı ve dental kalkülüs aynı sertleşmiş birikimi ifade eder. Detertraj ise bu birikimlerin profesyonel olarak temizlenmesi işlemidir.

Diş taşı temizliği tek seansta tamamlanır mı?

Standart diş taşı temizliği çoğu hastada tek seansta tamamlanır. Yoğun birikim, ileri hassasiyet veya periodontal hastalık bulunduğunda tedaviyi birden fazla seansa böleriz.

Diş taşı temizliği ağız kokusunu geçirir mi?

Ağız kokusunun kaynağı plak, diş taşı ve diş eti iltihabıysa profesyonel temizlik kokunun azalmasını sağlar. Dil yüzeyi, çürükler, ağız kuruluğu ve ağız dışındaki sağlık sorunları da ağız kokusuna yol açtığı için kalıcı kokuda tüm nedenleri değerlendiririz.

Diş taşı temizliğinden sonra kanama normal midir?

İltihaplı diş etlerinde işlem sırasında ve sonrasındaki kısa dönemde hafif kanama görülür. Plak kontrolü sağlandıkça ve doku iyileştikçe kanama azalır. Devam eden veya şiddetli kanama yeniden değerlendirilir.

Diş taşı temizliğinden sonra yemek yenir mi?

Standart temizlikten sonra yemek yenir. Hassasiyet bulunduğunda ilk saatlerde aşırı sıcak, soğuk, sert ve asitli gıdalardan kaçınılır. Lokal anestezi uygulanmışsa uyuşukluk geçene kadar yemek yenmez.

Diş taşı temizliği dişleri beyazlatır mı?

Diş taşı ve dış yüzey lekeleri temizlendiği için dişler daha temiz ve parlak görünür. Detertraj, dişin doğal rengini açan beyazlatma tedavisi değildir.

Diş taşı temizliği dişleri inceltir mi?

Hayır. Profesyonel temizlik diş dokusunu inceltmez. Diş yüzeyine bağlı yabancı birikimleri uzaklaştırır.

Temizlikten sonra diş taşları daha hızlı oluşur mu?

Hayır. Yeni diş taşının oluşma hızı ağız bakımına, tükürük yapısına ve birikim eğilimine bağlıdır. Düzenli fırçalama ve diş arası temizliği yeni taş oluşumunu azaltır.

Diş taşı temizliği mi, küretaj mı gerekir?

Yüzeysel diş taşı ve gingivitis bulunduğunda standart detertraj uygularız. Diş eti altında birikim, derin periodontal cep ve kemik kaybı bulunduğunda derin diş eti temizliği planlarız. Hangi işlemin gerektiği periodontal muayeneyle belirlenir.

Diş Taşı Temizliğinin Kapsamı Muayenede Belirlenir

Diş yüzeyinde görülen sert birikimler standart diş taşı temizliğiyle uzaklaştırılır. Ancak kanama, diş eti çekilmesi ve ağız kokusunun altında daha ileri bir periodontal hastalık da bulunabilir.

Muayenede diş taşının konumunu, diş eti kanamasını, periodontal cep derinliklerini ve kemik desteğini değerlendiririz. Elde ettiğimiz bulgulara göre standart detertraj, derin diş eti temizliği veya ileri periodontal tedavilerden uygun olanını planlarız.